Nglestarekake kebudayaan

    Serat wadhatama anggitane KGPAA Mangkunegara IV kejaba ngemot pupuh pangkur lan pupoh sinom uga ngemot pupoh pocung. Pupuh pocung mujudake pupuh kang kaping telu, isine 15 pada.

A. Maca lan nanggapi teks serat wadhatama pupuh pocung lan nitik guru gatra, guru lagu, lan guru wilanga

                                 Pocung

       Ngelmu iku, kalakone kanthi laku,
                      Lekase lawan kas,
                  Tegese kas nyantosani,
                Setya budya pangese dur
                                 angkara

*   Pupuh pocung ing serat Wadhatama ngemot tembang cacahe 15 pada (bait), wiwit saka tembung 'Ngelmu iku...' tekan tembung 'angkara'.
*   Guru gatrane saben sapada tembang pocung ana 4.
*   Guru lagune tembang pocung yaiku; u, a,i,a
*   Guru wilangan tembang pocung yaiku12, 6, 8, 12
*   Supaya gampang dieling-eling, guru wilangan lan guru lagune tembang pocung, biasa ditulis; 12u, 6a, 8i, 12a.

 B. Nemokake tuntunan ing serat wadhatama pupuh pocung lan njumbuhake karo kahanane bebrayan

                                   Pocung

            Ilmu itu, dapt tercapai melalui
                                   usaha,
                       Diawali dengan kas
                      Arti kas memberi daya
                    Setia pada budaya untuk
                   Menumpas angkara murka.

Saka pada kang wis dijarwakake dadi bahasa indonesia mau bisa ditemokake tutunan ing urip, umpamane:

*   Manungsa kudu duwe ngilmu kanthi cara ngudi/usaha.
*   Anggone usaha diwiwiti kanthi kas
*   Kang dikarepake kas yaiku ana daya kang njalri kuwat lan santosa
*   Santosa kanthi setya marang budaya kanggo mbantengi tuwuh lan wekare patrap angkara murka.

C. Mbedhah perangane serat wadhatama pupuh picung

    Kaya kang diadharake ing ngarep, tembang picung iku dibangun saka larikan-larikan kang diarani guru gatra cacahe patang gatra. Jlentrehe guru wilangan lan guru lagund tembang pocung ing ngisor iki.

Cakepan (syair);
● Ngel/mu/i/ku/ka/la/ko/ne/kan/thi/la/ku/ (12u)
● le/kas/e/la/wan/kas/   (6a)
● te/ges/e/kas/nyan/to/sa/ni/   (8i)
● se/tya/bu/dya/pa/nge/kas/e/dur/ang/ka/ra/  (12a)

D. Nulis cakepan tembang pocung

    Nulis tembang pocung iku kudu manut aturan kang gumathok kang disebutake ing nduwur mau.

Tuladha;

● Ukara Bebas:

~ Supaya negara kukuh budaya kudu utuh. (12u)
~ Utuh, tuwuh, lestari, lan ngrembaka. (6a)
~ Mulane budaya Jawa kudu diuri-uri. (8i)
~ Supaya ora ketinfhihan budaya manca. (12a)

● Cakepan Tembung Pangkur:

~ Karben kukuh, budaya bangsane wutuh, (12u)
~ tuwuh lan ngrembaka, (6a)
~ dijaga murih lestari, (8i)
~ supaya ora kalindhih buday manca. (12a)


(Sumber; Gegaran Nyinau Bahasa Jawa kelas XI SMA/SMK/MA)

Komentar

Posting Komentar